Máy đánh nhịp dùng để làm gì và cách tập với nó

BPM, phách và ô nhịp

BPM là số phách mỗi phút. Ở 60 BPM có một phách mỗi giây; ở 120 có hai phách mỗi giây. Để đổi từ BPM sang thời gian giữa các phách, bạn chia 60.000 ÷ BPM và được mili giây: ở 100 BPM mỗi phách kéo dài 600 ms, còn ở 80 BPM là 750 ms.

Các phách được gom thành ô nhịp. Trong ô nhịp 4 phách, phách đầu được nhấn mạnh và ba phách còn lại nhẹ hơn: 1-2-3-4, 1-2-3-4. Chính tiếng nhấn đó giúp bạn xác định mình đang ở đâu trong ô nhịp, chứ không chỉ theo một tiếng tích đều đều.

Tên các tempo

Bản nhạc thường ghi tốc độ bằng các từ tiếng Ý. Đó không phải giá trị chính xác và mỗi nguồn đề xuất khoảng hơi khác nhau, nhưng chúng là mốc tham khảo gần đúng:

Trong Máy đánh nhịp của abcsyg.com, bên dưới thanh trượt tempo có hiện tên tiếng Ý tương ứng với giá trị bạn chọn, nên bạn có thể so con số của mình với chỉ dẫn trên bản nhạc.

Cách chọn tempo

Nếu bản nhạc có chỉ dẫn, hãy xem đó là đích đến chứ không phải điểm xuất phát. Nếu không có, hãy nghe một bản thu hoặc nghĩ về tính chất của bản nhạc. Khi luyện tập, tempo đúng là tempo chậm nhất mà bạn có thể chơi sạch toàn bộ, với âm thanh và kỹ thuật như mong muốn. Nếu bạn chơi sai một nốt, đó không phải vấn đề trí nhớ: gần như luôn là do tempo quá cao với đoạn đó.

Một phương pháp để tăng tốc độ

Cách làm này hiệu quả với các đoạn khó trên mọi nhạc cụ. Hãy lấy một đoạn bạn muốn chơi ở 120 BPM:

1. Bắt đầu ở 60–70 % tempo mục tiêu. 60 % của 120 là 72 và 70 % là 84. Chọn một điểm trong khoảng đó, ví dụ 76.
2. Chơi đoạn đó nhiều lần liên tiếp không sai. Một tiêu chí thực tế: ba lần sạch liên tiếp.
3. Tăng 4 hoặc 5 BPM: từ 76 lên 80, rồi 84, và cứ thế. Với mỗi bước 4 BPM, đi từ 72 đến 120 là 12 bước.
4. Nếu ở một tempo bạn bắt đầu sai, hãy quay lại tempo trước thay vì cố ép. Nhiều khi nên lùi 8 hoặc 10 BPM rồi tăng lại.
5. Hôm sau, bắt đầu thấp hơn một bậc so với chỗ bạn dừng. Cơ thể ghi nhớ những gì đã học nhờ được nghỉ ngơi.

Chia nhỏ phách, nhịp nghịch và nhịp lặng

Khi tiếng tích ở xa các nốt của bạn, cảm giác nhịp bên trong dễ bị bỏ quên. Việc chia nhỏ phách lấp đầy khoảng trống đó: trong công cụ, bạn có thể chọn nốt móc đơn (2 mỗi phách), chùm ba (3 mỗi phách) hoặc nốt móc kép (4 mỗi phách). Ở 100 BPM, với phách dài 600 ms, nốt móc đơn rơi mỗi 300 ms, chùm ba mỗi 200 ms và nốt móc kép mỗi 150 ms.

Ô nhịp 6/8 mà bạn cảm nhận thành hai phách lớn được cài đặt bằng 2 phách mỗi ô nhịp và chùm ba: như vậy bạn có sáu tiếng tích mỗi ô nhịp, nhấn ở tiếng đầu. Trong trường hợp đó, BPM đếm hai phách lớn chứ không phải sáu nốt móc đơn.

• Nhịp nghịch: đặt tiếng tích ở nửa tempo và cho nó rơi vào phách 2 và 4 của ô nhịp 4/4. Đây là bài tập kinh điển cho swing và jazz, và để cảm nhận nhịp mà không cần ai gõ cho bạn.
• Ô nhịp im lặng: chơi cùng tiếng tích vài ô nhịp, giảm âm lượng xuống thấp nhất rồi xem bạn có còn đúng nhịp khi bật lại không. Công cụ không có chế độ tự động tắt tiếng một số ô nhịp, nhưng bạn có thể làm bằng tay với thanh «Âm lượng».

Những lỗi thường gặp khi tập với máy đánh nhịp

• Chơi vội: phổ biến nhất, nhất là ở các đoạn dễ và khi câu nhạc đi lên. Hãy nghe xem các nốt của bạn rơi đúng vào tiếng tích hay hơi sớm hơn một chút.
• Kéo lê: ngược lại với vội, thường gặp ở các đoạn khó. Đó thường là dấu hiệu tempo quá cao.
• Phụ thuộc vào tiếng tích: nếu bạn chỉ biết chơi với máy đánh nhịp thì bạn chưa phát triển được nhịp riêng. Hãy xen kẽ: vài vòng có tiếng tích và vài vòng không.
• Bắt đầu quá nhanh: tăng tempo trước khi làm chủ đoạn nhạc chỉ làm lỗi bị ăn sâu.
• Luôn dùng một tempo: tập ở một tốc độ duy nhất không rèn được khả năng kiểm soát. Hãy xen tempo chậm với tempo gần mục tiêu.

Cách tìm tempo của một bài hát

Với «Gõ nhịp», bạn chạm nút theo nhịp của bản nhạc và máy đánh nhịp tính BPM từ các lần chạm của bạn. Để kết quả ổn định, hãy theo một nhịp mà bạn cảm nhận rõ, ví dụ nhịp bạn dậm chân, và gõ nhiều lần: càng nhiều lần thì trung bình càng chính xác. Cách này hữu ích để chọn tempo tập một bài hát hoặc để tập cùng một bản thu. Nếu bài hát nhanh dần hay chậm dần, kết quả chỉ là một giá trị trung bình.

Những cách dùng khác: hát, nhảy và thể thao

Ca sĩ dùng nó để luyện vào câu đúng lúc và giữ nhịp ở các nốt dài. Trong khiêu vũ, nó giúp cố định nhịp của các bước cơ bản trước khi thêm nhạc. Ở các môn thể thao sức bền, có người dùng nó để giữ nhịp bước: nhiều người chạy bộ giải trí chạy khoảng từ 150 đến 180 bước mỗi phút, tuy nhiên còn tùy từng người và tốc độ. Khi đó, mỗi tiếng tích là một bước chân.

Cách dùng Máy đánh nhịp của abcsyg.com

1. Chọn tempo bằng thanh trượt, bằng các nút − và + (giảm hoặc tăng mỗi lần một BPM) hoặc chạm «Gõ nhịp» theo nhịp bạn muốn. Phạm vi từ 20 đến 300 BPM.
2. Chọn «Số phách mỗi ô nhịp» (từ 1 đến 12) và, nếu muốn, chọn «Chia nhỏ phách».
3. Giữ bật tùy chọn «Nhấn mạnh phách đầu» để tiếng tích đầu tiên của mỗi ô nhịp kêu to hơn.
4. Chạm «Bắt đầu» (hoặc phím cách). Các chấm cho biết bạn đang ở phách nào. Chỉnh «Âm lượng» và dừng bằng «Dừng» khi bạn xong.

Những điều cần lưu ý: trên điện thoại, trình duyệt có thể tạm dừng âm thanh nếu bạn khóa màn hình hoặc chuyển ứng dụng, và máy đánh nhịp tự dừng để tránh bị lệch nhịp. Khi dùng tai nghe, tiếng tích không lẫn với tiếng nhạc cụ của bạn. Âm lượng và các thiết lập chỉ được lưu trong trình duyệt của bạn.

Câu hỏi thường gặp