Metronom ne işe yarar ve onunla nasıl çalışılır

BPM, vuruş ve ölçü

BPM, dakikadaki vuruş sayısıdır. 60 BPM’de saniyede bir vuruş, 120 BPM’de saniyede iki vuruş vardır. BPM’den vuruşlar arası süreye geçmek için 60.000 ÷ BPM işlemini yaparsın ve milisaniye bulursun: 100 BPM’de her vuruş 600 ms, 80 BPM’de 750 ms sürer.

Vuruşlar ölçülerde gruplanır. 4 vuruşluk bir ölçüde birincisi vurgulanır, diğer üçü daha yumuşaktır: 1-2-3-4, 1-2-3-4. Bu vurgu, yalnızca düzenli bir tıkı izlemekle kalmayıp ölçünün içinde yerini bulmanı sağlar.

Tempo isimleri

Notalarda hız genellikle İtalyanca sözcüklerle belirtilir. Bunlar kesin değerler değildir ve her kaynak biraz farklı aralıklar önerir, ama yaklaşık bir referans olarak işe yararlar:

abcsyg.com Metronom aracında, tempo çubuğunun altında seçtiğin değere karşılık gelen İtalyanca isim görünür; böylece kendi sayını notadaki işaretle karşılaştırabilirsin.

Tempo nasıl seçilir

Notada bir işaret varsa onu başlangıç noktası değil, hedef olarak kullan. Yoksa bir kayıt dinle ya da parçanın karakterini düşün. Çalışmak için doğru tempo, her şeyi temiz, istediğin ses ve teknikle çalabildiğin en yavaş tempodur. Bir notayı yanlış çalıyorsan bu bir hafıza sorunu değildir: neredeyse her zaman o pasaj için tempo fazla yüksektir.

Hızı artırma yöntemi

Bu düzen, her enstrümanda zor pasajlar için işe yarar. 120 BPM’de çalmak istediğin bir pasajı ele alalım:

1. Hedef temponun %60–70’iyle başla. 120’nin %60’ı 72, %70’i 84 eder. Bu aralıktan bir nokta seç, örneğin 76.
2. Pasajı hatasız olarak art arda birkaç kez çal. Pratik bir ölçüt: art arda üç temiz tekrar.
3. 4 ya da 5 BPM artır: 76’dan 80’e, sonra 84’e ve böyle devam et. 4 BPM’lik adımlarla 72’den 120’ye çıkmak 12 adım eder.
4. Bir tempoda hata yapmaya başlarsan zorlamak yerine bir öncekine dön. Çoğu zaman 8 ya da 10 BPM geri gidip yeniden çıkmak daha iyidir.
5. Ertesi gün bitirdiğin yerin bir basamak altından başla. Beden, öğrendiğini dinlenirken pekiştirir.

Alt bölümler, zıt vuruş ve sessiz ölçüler

Tık, notalarından uzak olduğunda iç vuruşun ihmal edilir. Alt bölümler bu boşluğu doldurur: araçta sekizlik (vuruş başına 2), üçleme (vuruş başına 3) ya da on altılık (vuruş başına 4) seçebilirsin. 100 BPM’de, vuruş 600 ms iken sekizlikler her 300 ms’de, üçlemeler her 200 ms’de, on altılıklar her 150 ms’de düşer.

İki büyük vuruş olarak hissettiğin bir 6/8’lik ölçü, ölçü başına 2 vuruş ve üçleme ile ayarlanır: böylece ölçü başına altı tık olur ve vurgu birincidedir. Bu durumda BPM altı sekizliği değil, iki büyük vuruşu sayar.

• Zıt vuruş: tıkı temponun yarısına ayarla ve 4/4’lük bir ölçünün 2. ve 4. vuruşuna düşürmeye çalış. Swing ve caz için klasik egzersizdir; ayrıca vuruşu kimse sana göstermeden hissetmeyi öğretir.
• Sessiz ölçüler: birkaç ölçü tıkla çal, sesi en aza indir ve sesi tekrar açtığında tempoda olup olmadığına bak. Araçta otomatik sessiz ölçü modu yok, ama “Ses düzeyi” kontrolüyle bunu elle yapabilirsin.

Metronomla çalışırken tipik hatalar

• Acele etmek: en yaygın hata, özellikle kolay pasajlarda ve bir cümle yükselirken. Notalarının tıkın üzerine mi yoksa biraz önüne mi düştüğünü dinle.
• Sürüklemek: bunun tersi, zor pasajlarda sık görülür. Genellikle temponun fazla yüksek olduğunun işaretidir.
• Tıka bağımlı kalmak: yalnızca metronomla çalabiliyorsan kendi vuruşunu geliştirmemişsindir. Dönüşümlü çalış: bazı turlar tıkla, bazıları tıksız.
• Çok hızlı başlamak: pasajda ustalaşmadan tempoyu artırmak yalnızca hataları pekiştirir.
• Hep aynı tempoyu kullanmak: tek hızda çalışmak kontrolü geliştirmez. Yavaş tempoları hedefe yakın olanlarla dönüşümlü kullan.

Bir şarkının temposu nasıl bulunur

“Tempo tut” ile müziğin ritmine göre düğmeye dokunursun ve metronom dokunuşlarından BPM’i hesaplar. Sonucun kararlı çıkması için net hissettiğin bir vuruşu, örneğin ayağınla tuttuğun vuruşu izle ve birkaç kez dokun: dokunuş sayısı arttıkça ortalama daha iyi olur. Bir şarkıyı hangi tempoyla çalışacağına karar vermek ya da bir kayıtla prova yapmak için kullanışlıdır. Şarkı hızlanıyor ya da yavaşlıyorsa sonuç yalnızca bir ortalama olur.

Diğer kullanımlar: ses, dans ve spor

Şarkıcılar cümlelerin tam zamanında girmesini ve uzun notalardaki vuruşu çalışmak için kullanır. Danste, müziği eklemeden önce temel adımların ritmini oturtmaya yardım eder. Dayanıklılık sporlarında tempoyu tutmak için kullanan da var: birçok amatör koşucu dakikada yaklaşık 150 ile 180 adım arasında koşar, ama bu kişiye ve hıza göre değişir. Bu durumda her tık bir adımdır.

abcsyg.com Metronom nasıl kullanılır

1. Tempoyu çubukla, − ve + düğmeleriyle (birer BPM azaltır ya da artırır) ya da istediğin ritimde “Tempo tut” düğmesine dokunarak seç. Aralık 20 ile 300 BPM arasındadır.
2. Ölçüde kaç “Ölçüdeki vuruş sayısı” olacağını seç (1 ile 12 arasında) ve istersen bir “Alt bölüm” belirle.
3. Her ölçünün ilk tıkının daha güçlü çıkması için “İlk vuruşu vurgula” seçeneğini açık bırak.
4. “Başlat” düğmesine (ya da boşluk tuşuna) dokun. Noktalar hangi vuruşta olduğunu gösterir. “Ses düzeyi”ni ayarla ve işin bitince “Durdur” ile durdur.

Sınırlar: telefonda ekranı kilitlersen ya da başka bir uygulamaya geçersen tarayıcı sesi duraklatabilir ve metronom kayma olmaması için kendiliğinden durur. Kulaklıkla tık, enstrümanınla karışmaz. Ses düzeyi ve ayarlar yalnızca senin tarayıcında saklanır.

Sık sorulan sorular