Standart akort: altı tel
Altı telli gitar, en kalın telden en ince tele doğru Mi - La - Re - Sol - Si - Mi olarak akort edilir. Harfli gösterimde bu E A D G B E demektir. Numaralandırma göründüğünün tersidir: 6. tel en pes olandır (gitarı kucağına aldığında yüzüne en yakın olan, yani en üstteki tel), 1. tel ise en tiz olandır.
Her harfin yanındaki sayı (E2, A2…) oktavı gösterir ve iki farklı Mi telini birbirine karıştırmamak için kullanılır; bu iki tel arasında iki oktav fark vardır. Frekanslar yaklaşık değerlerdir, iki ondalığa yuvarlanmıştır ve orta La 440 Hz alınarak hesaplanmıştır.
| Tel | Nota | Gösterim | Frekans (Hz) |
|---|---|---|---|
| 6. (en pes) | Mi | E2 | 82,41 |
| 5. | La | A2 | 110,00 |
| 4. | Re | D3 | 146,83 |
| 3. | Sol | G3 | 196,00 |
| 2. | Si | B3 | 246,94 |
| 1. (en tiz) | Mi | E4 | 329,63 |
Klasik gitar da elektro gitar da aynı akortu kullanır. Değişen şey tellerin malzemesi ve gerginliğidir; notalar aynıdır.
Mikrofonlu akort aleti nasıl kullanılır
ABC SyG Gitar Akort Aleti, telefonunun ya da bilgisayarının mikrofonuyla sesi dinler, hangi notayı çaldığını algılar ve bir ibreyle telin pes mi, tiz mi, yoksa akortlu mu olduğunu gösterir. Ses, yalnızca kendi cihazında analiz edilir.
- Enstrümanı “Gitar (6 tel)” olarak bırak ve “Mikrofonu etkinleştir” düğmesine dokun. Tarayıcı ilk seferde izin ister: izin ver.
- Teli boş çal (parmağınla sapa hiçbir yere basmadan), orta şiddette vur ve tel titreşirken bekle. Her seferinde yalnızca tek tel.
- İbreye bak. Sola yakınsa tel pestir ve akordu yükseltmen (teli germen) gerekir; sağa yakınsa tiz olduğu için akordu alçaltmalısın.
- Burguyu azar azar çevir; ekranda “Akortlu!” yazısı çıkana ve ibre ortada durana kadar devam et. Sonra sıradaki tele geç.
- Altı teli de bitirince birinci tele geri dön ve yeniden çal: diğer tellerin gerginliği değişince sap biraz oynar ve birinci tel genellikle hafifçe kayar.
Hangi telin hangi nota olduğunu bilmiyorsan, ekrandaki tel adına dokun (“Boş teller”); referans notayı duyarsın. Bu, kulaktan karşılaştırarak akort etmek için işe yarar. Ayrıca La notasının frekansını değiştirebilir (varsayılan 440 Hz) ve notaların harflerle (C D E…) mi yoksa Do Re Mi olarak mı gösterileceğini seçebilirsin.
Ne kadar hata kabul edilir: sent
İki nota arasındaki uzaklık sent ile ölçülür. Bir yarım ton (örneğin Mi’den Fa’ya ya da bir perdeden bir sonrakine) 100 sent eder. Yaklaşık 5 sentlik bir fark eğitimli bir kulak için bile algılanması çok zor bir farktır; bu yüzden ibre titrerken mutlak mükemmelliğin peşinden koşmana gerek yok.
Buna karşılık 10 ya da 15 sentin üzerine çıkarsan fark kendini belli eder, özellikle birkaç teli aynı anda çalan akorlarda: birbirinden hafifçe ayrık iki tel, akortsuzluğu ele veren bir vınlama (vuru) üretir.
Notaya her zaman yükselerek ulaş
Tel tiz çıkıyorsa notada durma: akordu gereğinden biraz daha düşür ve ibre ortalanana kadar yeniden yükselt. Bunun iki nedeni var. Birincisi mekanik: burgunun dişlisinde biraz boşluk vardır; notaya gerginliği artırarak ulaşırsan bu boşluk alınmış olur ve tel akordunu daha iyi korur. İkincisi, tellerin zamanla gevşeme eğiliminde olması, gerilmemesidir; teli yeni düşürdüğün yerde bırakırsan akordun kayma olasılığı daha yüksektir.
Yeni tellerde sorun katlanır: ilk saatlerde uzarlar ve gitar birkaç dakikada bir akordunu kaybeder. Bu normaldir. Akort et, her teli sap hizasından yukarı doğru nazikçe çekerek ger, sonra yeniden akort et; bunu iki ya da üç kez tekrarla. Birkaç gün içinde teller oturur.
Akort aleti olmadan akort: 5. perde yöntemi
Pilin bittiğinde ya da mikrofonun olmadığında klasik yedek yöntem budur. Başlangıç noktası olarak doğru akortlu tek bir tele ihtiyacın var; örneğin 6. tel, bir referansla (bir diyapazon, bir piyano ya da aracın referans sesi) akort edilmiş olsun. Sonra:
- 6. telin 5. perdesine bir parmak bas: La (A) çıkar. Bu, 5. telin boş sesiyle aynı olmalı. 5. teli ayarla.
- 5. telin 5. perdesi: Re (D). 4. telin boş sesiyle eşitle.
- 4. telin 5. perdesi: Sol (G). 3. telin boş sesiyle eşitle.
- 3. telin 4. perdesi (burada 5. değil, 4. perde): Si (B). 2. telin boş sesiyle eşitle.
- 2. telin 5. perdesi: Mi (E). 1. telin boş sesiyle eşitle.
Yöntemin bir kusuru var: her hata telden tele taşınır. Gitarın kendi içinde tutarlı çıkmasını sağlar, ama mutlak perdeyi garanti etmez. Fırsat bulduğunda akort aletiyle doğrula.
Alternatif akortlar
Birçok şarkı standart akordan farklı bir akort kullanır. En yaygın olanlar, bir ya da birkaç telin yerini değiştirerek elde edilir:
| Akort | 6. telden 1. tele | Ne değişir |
|---|---|---|
| Standart | E2 A2 D3 G3 B3 E4 | Referans |
| Yarım ton aşağı | Mi♭ La♭ Re♭ Sol♭ Si♭ Mi♭ | Altı tel de bir yarım ton düşer |
| Drop D | D2 A2 D3 G3 B3 E4 | Yalnızca 6. tel bir ton düşer: Mi’den Re’ye |
| DADGAD | D2 A2 D3 G3 A3 D4 | 6. tel, 2. tel (Si’den La’ya) ve 1. tel (Mi’den Re’ye) düşer |
| Open G (açık Sol) | D2 G2 D3 G3 B3 D4 | Boş tellere vurunca Sol majör akoru çıkar |
Gitar akort aleti boş teller olarak yalnızca standart akortu getirir. Alternatiflerden herhangi biri için “Kromatik (her nota)” modunu kullan: çaldığın sese en yakın notayı söyler, sen de tablodaki notayla örtüşene kadar ayarlarsın. Örneğin yarım ton aşağı akortta 6. tel Re diyez ya da Mi bemol olmalıdır.
Bas, ukulele ve keman
Diğer enstrümanlar için akort araçları da aynı şekilde çalışır: enstrümanı seçersin, mikrofonu etkinleştirirsin ve tel tel ilerlersin.
| Enstrüman | Teller (en pesten en tize) | Frekanslar (Hz) |
|---|---|---|
| 4 telli bas | E1 A1 D2 G2 | 41,20 / 55,00 / 73,42 / 98,00 |
| Ukulele (standart akort) | G4 C4 E4 A4 | 392,00 / 261,63 / 329,63 / 440,00 |
| Keman | G3 D4 A4 E5 | 196,00 / 293,66 / 440,00 / 659,26 |
Bas, gitarın en pes dört telinden bir oktav daha pes çıkar. Ukulelenin olağan akortunda 4. tel (Sol) 3. telden (Do) daha tizdir: buna “re-entrant” (geri dönüşlü) akort denir. Pes Sol’lü bir ukulelen varsa kromatik akort aletini kullan. Kemanda ince ayarlar için kuyruk parçasındaki küçük ince ayar vidalarını kullan, büyük burguları değil.
Tipik sorunlar ve çözümleri
- Akort aleti hiçbir şey algılamıyor ya da nota arasında zıplıyor: büyük olasılıkla arka planda gürültü var ya da iki teli birden çalıyorsun. Televizyonu kapat, gitarı mikrofona yaklaştır ve komşu telleri elinle sustur.
- Tel hemen akordunu kaybediyor: gerilmemiş yeni bir tel, gevşek bir burgu (burgunun vidası varsa sık) ya da burguya kötü sarılmış bir tel olabilir.
- Boş teller akortlu ama akorlar kötü çıkıyor: bu bir entonasyon sorunudur. Boş telin notasını 12. perdedeki notayla karşılaştır; belirgin bir fark varsa gitarın ayara ihtiyacı var (eski teller, tel yüksekliği ya da eşik konumu).
- Bir tel vızıldıyor ya da tırtıllanıyor: genellikle bir perde, tel yüksekliği ya da gevşek bir vidadır; akortla ilgisi yoktur.
- Çok sert çalıyorsun ve akort aleti başta tiz gösteriyor: tele çok güçlü vurunca ses başlangıçta biraz daha tiz çıkar ve hemen oturur. İbreyi okumadan önce sesin sabitlenmesini bekle.
Sık sorulan sorular
Gitarın standart akortu nedir?
6. telden 1. tele: Mi, La, Re, Sol, Si, Mi (E2 A2 D3 G3 B3 E4). Şarkıların, kitapların ve eğitimlerin çoğunun kullandığı akort budur.
Gitar telefonla akort edilebilir mi?
Evet. ABC SyG Gitar Akort Aleti telefonunun ya da bilgisayarının mikrofonunu kullanır. Arka plan gürültüsü azken her seferinde bir teli boş çal ve ekranda “Akortlu!” yazana kadar ibreyi izle.
Gitarım neden bu kadar çabuk akordunu kaybediyor?
En yaygın nedenler ilk günlerde uzayan yeni teller ya da sıcaklık ve nem değişimleridir. Gevşek bir burgu ya da kötü sarılmış bir tel de olabilir.
Akort kalın telden ince tele mi, tersi mi yapılır?
Genelde 6. telden (en kalın) başlayıp 1. tele doğru gidilir. Önemli olan, bitirince birinci teli yeniden kontrol etmektir; çünkü diğer tellerin gerginliğiyle sap oynar.
Aynı akort aleti elektro, akustik ve klasik gitar için de işe yarar mı?
Evet: üçünün akortu aynıdır. Yükselticisiz bir elektro gitarın sesi kısıktır; bu yüzden gitarı mikrofona yaklaştır ve biraz daha sert çal.