Tic Tac Toe: cách không bao giờ thua
Trên bảng 3×3 cổ điển, nếu cả hai người chơi không mắc lỗi thì ván đấu luôn kết thúc hòa. Vì vậy chiến thuật là không được mắc lỗi nào và giăng bẫy để đối thủ mắc một lỗi.
Với người đi trước (X đi đầu), những nước đầu tiên tốt nhất là ô giữa hoặc một ô góc; cả hai đều bảo đảm ít nhất là hòa. Ô góc nguy hiểm hơn cho đối thủ: chỉ có một cách đáp không thua, là ô giữa. Nếu bạn là O và X đi vào góc, bạn phải đi vào giữa. Nếu X đi vào giữa, bạn phải đáp ở một góc; một ô ở cạnh sẽ thua.
Quy tắc vàng cho mỗi lượt: trước hết xem bạn có thắng được không; nếu không, xem đối thủ sắp thắng thì chặn; nếu không, tìm cách tạo đòn đôi.
Đòn đôi: hai mối đe dọa cùng lúc
Đòn đôi là nước đi tạo ra hai đường có hai quân mà ô thứ ba còn trống. Đối thủ chỉ chặn được một, và bạn hoàn thành đường còn lại. Đánh số các ô từ 1 đến 9 từ trái sang phải và từ trên xuống dưới, đây là một ví dụ: X đi ô 1, O đáp sai ở cạnh (2), X đi ô 5 (giữa) và đe dọa ô 9; O chặn ở ô 9, và X đi ô 7. Giờ X có hai mối đe dọa: 1-4-7 (cần ô 4) và 3-5-7 (cần ô 3). O chặn một đường và X thắng bằng đường kia.
Cách phòng thủ là nhìn xa thêm một bước: trước khi chặn, hãy tự hỏi nước chặn của bạn có buộc đối thủ tạo đòn đôi không. Đôi khi nên ép đối thủ bằng cách tạo mối đe dọa của riêng bạn để họ phải chặn.
Trên bảng 4×4 và 5×5 (thắng khi được bốn quân thẳng hàng) có nhiều chỗ hơn để tạo đe dọa kép, nên trò chơi bớt máy móc hơn. Biến thể Ultimate thêm một lớp: ô bạn chọn trong một bảng nhỏ quyết định đối thủ đi ở bảng nhỏ nào. Hãy tránh đưa họ tới bảng mà họ sắp thắng, và tìm cách đưa họ tới bảng đã có người thắng hoặc đã đầy, vì khi đó họ được đi bất kỳ đâu.
Cờ đam: ăn quân bắt buộc và thế trận
Trong cờ đam của ABC SyG, bạn có thể chọn giữa hai bộ luật: «Cổ điển» (quân thường và vua đi và ăn từng ô một; quân thường chỉ ăn về phía trước) và «Vua bay» (vua đi bất kỳ số ô trống nào theo đường chéo, quân thường cũng ăn lùi và phải ăn nhiều quân nhất có thể). Ở cả hai, ăn quân là bắt buộc và có thể nhảy liên tiếp. Trên thế giới có nhiều biến thể cờ đam, nên nếu bạn chơi theo luật khác, hãy kiểm tra những điểm khác biệt.
Những điều hiệu quả nhất trong thực tế:
- Kiểm soát trung tâm. Quân ở giữa có nhiều nước đi hơn và hỗ trợ các quân khác; quân ở rìa có ít đường thoát.
- Giữ hàng sau càng lâu càng tốt: nó ngăn đối thủ dễ dàng phong vua.
- Tiến theo nhóm, các quân che chắn cho nhau: một quân đơn độc tiến quá xa thường bị ăn.
- Tận dụng luật ăn quân bắt buộc: hy sinh một quân có thể buộc đối thủ phải nhảy và để lộ sơ hở cho bạn ăn đôi.
- Nếu bạn đang hơn quân, hãy đổi quân (đề nghị đổi từng quân một): càng ít quân còn lại thì lợi thế càng nặng.
Việc phong vua làm thay đổi cục diện, nhất là với vua bay, khi một vua có thể làm chủ cả bàn gần như trống. Trước khi tấn công, hãy đếm xem đối thủ còn bao nhiêu nước đi: bên nào hết nước đi hợp lệ sẽ thua.
Nim: chiến thuật chính xác
Nim là trò chơi mà lý thuyết giải quyết tất cả. Có nhiều đống đá; mỗi lượt bạn lấy một số viên bất kỳ từ một đống duy nhất (ít nhất một viên). Ở phiên bản cổ điển, ai lấy viên cuối cùng thì thắng. Trong công cụ, bạn chạm vào một viên đá và viên đó cùng các viên bên phải của nó trong cùng đống được chọn.
Chìa khóa là tổng nim: được tính bằng cách đổi kích thước các đống sang nhị phân và cộng từng cột không nhớ (tương đương phép XOR). Nếu kết quả bằng 0, người phải đi đang ở thế thua (nếu đối thủ chơi đúng); nếu khác 0, có một nước đi đưa nó về 0, và đó là nước thắng.
| Đống | Số viên đá | Nhị phân |
|---|---|---|
| 1 | 3 | 011 |
| 2 | 4 | 100 |
| 3 | 5 | 101 |
| Tổng nim (XOR) | 2 | 010 |
Ví dụ giải với các đống 3, 4 và 5. Cột bên trái (hàng 4): có hai số một (ở 4 và 5), tổng chẵn, ra 0. Cột giữa (hàng 2): có một số một (ở 3), tổng lẻ, ra 1. Cột bên phải (hàng 1): có hai số một (ở 3 và 5), ra 0. Tổng nim là 010, tức là 2. Vì khác 0 nên người đi trước thắng.
Để tìm nước đi, hãy tìm một đống mà khi XOR với 2 thì giá trị nhỏ hơn. 3 XOR 2 = 1 (nhỏ hơn 3): được. 4 XOR 2 = 6 và 5 XOR 2 = 7 đều lớn hơn, không được. Vậy cần lấy 2 viên từ đống 3 và để lại 1. Thế cờ thành 1-4-5: 1 XOR 4 XOR 5 = 0, đối thủ đang ở thế thua.
Tiếp tục theo cùng cách ở mỗi lượt. Nếu đối thủ lấy hết đống 4 (còn 1-0-5), tổng là 4; đống 5 XOR 4 = 1, nên bạn lấy 4 viên từ đống đó và còn lại 1-0-1, tổng 0.
Nim misère: khi ai lấy viên cuối cùng thì thua
Trong «Luật chơi và tùy chọn», bạn có thể chọn biến thể mà ai lấy viên đá cuối cùng thì thua. Chiến thuật gần như giống hệt: bạn chơi với tổng nim như ở bản cổ điển, cho đến khi nước đi của bạn chỉ còn lại các đống một viên hoặc không còn đống nào. Lúc đó bạn đổi cách: hãy để lại một số lẻ đống một viên, để đối thủ là người phải lấy viên cuối.
Ví dụ, với các đống 1 và 3 ở misère, bạn lấy 3 viên của đống thứ hai: còn một đống duy nhất một viên, và đối thủ bị buộc phải lấy nó nên thua. Với 3-4-5, người đi trước cũng thắng, vì còn nhiều đống có hơn một viên: chơi như ở bản cổ điển, với cùng nước đầu tiên.
Cờ caro: mối đe dọa mở và đe dọa kép
Trong cờ caro (Gomoku, phiên bản tự do, bảng 9×9, 13×13 hoặc 15×15), ai xếp được năm quân trở lên thành hàng thì thắng. Người đi trước, quân đen, có lợi thế đáng kể: trên bảng 15×15 không có hạn chế, người ta đã chứng minh quân đen có thể thắng với cách chơi hoàn hảo. Vì vậy nếu bạn cầm quân trắng, phòng thủ chính xác là điều đầu tiên.
Từ vựng cần nắm vững:
- Ba mở: ba quân liền nhau mà cả hai đầu còn trống. Nếu không chặn, đối thủ sẽ biến nó thành bốn mở.
- Bốn đơn: bốn quân mà chỉ một đầu còn trống. Nó đe dọa thắng ở nước kế tiếp nên buộc phải chặn.
- Bốn mở: bốn quân mà cả hai đầu còn trống. Không thể ngăn: chắc chắn thắng.
- Đe dọa kép: một nước đi tạo ra đồng thời hai mối đe dọa (ví dụ một bốn và một ba mở, hoặc hai ba mở). Đối thủ chỉ chặn được một.
Kế hoạch tấn công là ép đối thủ bằng các bốn đơn (buộc phải chặn) cho đến khi tạo được đe dọa kép. Khi phòng thủ, hãy chặn các ba mở ngay khi chúng xuất hiện, và chặn bằng một quân mà cũng có ích cho hàng của chính bạn. Trên điện thoại, nên chọn bảng 9×9 hoặc 13×13, có giao điểm lớn hơn để dễ chạm.
Cờ bốn quân và cách luyện tập với máy tính
Cờ bốn quân theo cùng logic đe dọa kép: người đi trước, với cách chơi hoàn hảo, luôn có thể thắng, và nên mở ở cột giữa. Một ý hay là tạo hai mối đe dọa chồng lên nhau, một ô hoàn thành hàng của bạn và ô ngay phía trên nó, vì đối thủ không thể chặn cả hai.
Để giỏi lên ở bất kỳ trò nào trong số này, hãy chơi với máy tính, bắt đầu từ cấp dễ nhất và tăng lên khi bạn thắng vài ván liên tiếp. Đổi người đi trước để học cả hai phía. Khi thua, hãy dùng «Hoàn tác» để quay lại nước trước và xem điều gì sẽ xảy ra nếu đi khác; trong ván đấu với máy, nó hoàn tác nước của bạn và nước của máy. Bảng điểm và thiết lập chỉ được lưu trong trình duyệt của bạn.
Câu hỏi thường gặp
Có thể luôn thắng Tic Tac Toe không?
Không. Trên bảng 3×3, nếu hai bên chơi hoàn hảo thì luôn hòa. Điều bạn làm được là không bao giờ thua và tận dụng lỗi của đối thủ, nhất là bằng các đòn đôi.
Nước đi đầu tiên tốt nhất trong Tic Tac Toe là gì?
Ô giữa hoặc một ô góc; cả hai đều bảo đảm ít nhất là hòa. Ô góc cho nhiều cơ hội hơn để đối thủ sai lầm, vì chỉ một cách đáp (ô giữa) tránh được thua.
Tổng nim là gì?
Là kết quả khi cộng kích thước các đống ở dạng nhị phân không nhớ (phép XOR). Nếu bằng 0, người phải đi đang ở thế thua; nếu khác 0, có một nước đi đưa nó về 0.
Cờ đam cổ điển khác cờ đam vua bay thế nào?
Ở bản cổ điển, quân thường và vua đi và ăn từng ô một. Với vua bay, vua đi bất kỳ khoảng cách nào theo đường chéo, quân thường cũng ăn lùi và phải ăn nhiều quân nhất có thể.
Vì sao quân đen có lợi thế trong cờ caro?
Vì đi trước nên có thể tạo các đe dọa trước. Ở phiên bản tự do, không hạn chế đối với quân đen, lợi thế đó đủ lớn để thắng với cách chơi hoàn hảo trên bảng 15×15.