دوز: چطور هرگز نبازیم
در صفحهٔ کلاسیک 3×3، اگر هر دو بازیکن بیاشتباه بازی کنند، بازی همیشه مساوی تمام میشود. برای همین راهبرد این است که هیچ اشتباهی نکنید و تله بگذارید تا حریف اشتباه کند.
برای کسی که شروع میکند (X اول حرکت میکند)، بهترین حرکتهای اول مرکز یا یک گوشه است؛ هر دو دستکم مساوی را تضمین میکنند. گوشه برای حریف خطرناکتر است: فقط یک پاسخ هست که نمیبازد، یعنی مرکز. اگر O هستید و X از گوشه شروع کرد، باید مرکز را بگیرید. اگر X از مرکز شروع کرد، باید در یک گوشه پاسخ بدهید؛ خانهٔ کناری میبازد.
قانون طلایی هر نوبت: اول ببینید میتوانید ببرید؛ اگر نه، ببینید حریف نزدیک برد است یا نه و جلویش را بگیرید؛ اگر نه، دنبال ساختن حملهٔ دوگانه باشید.
حملهٔ دوگانه: دو تهدید همزمان
حملهٔ دوگانه حرکتی است که دو خط دوعلامتی میسازد که خانهٔ سومشان خالی است. حریف فقط میتواند یکی را ببندد و شما دیگری را کامل میکنید. خانهها را از 1 تا 9، از چپ به راست و از بالا به پایین شمارهگذاری کنید؛ یک مثال: X در 1 بازی میکند، O اشتباه در کناره (2) جواب میدهد، X در 5 (مرکز) بازی میکند و 9 را تهدید میکند؛ O در 9 میبندد و X در 7 بازی میکند. حالا X دو تهدید دارد: 1-4-7 (به 4 نیاز دارد) و 3-5-7 (به 3 نیاز دارد). O یکی را میبندد و X با دیگری میبرد.
دفاع یعنی یک گام جلوتر را دیدن: پیش از بستن، بپرسید آیا بستن شما حریف را مجبور میکند حملهٔ دوگانه بسازد. گاهی بهتر است با ساختن تهدید خودتان حریف را مجبور کنید که ببندد.
در صفحههای 4×4 و 5×5 (برای بردن چهار علامت در یک ردیف لازم است) جا برای ساختن تهدید دوگانه بیشتر است و بازی مکانیکیتر نیست. نسخهٔ Ultimate یک لایه اضافه میکند: خانهای که داخل یک صفحهٔ کوچک انتخاب میکنید تعیین میکند حریف در کدام صفحهٔ کوچک بازی کند. حریف را به صفحهای که نزدیک بردش است نفرستید و تلاش کنید او را به صفحهای بفرستید که برده شده یا پر است، چون آنوقت میتواند هر جا بخواهد بازی کند.
چکرز: گرفتن اجباری و ساختار
در چکرز ABC SyG میتوانید بین دو آییننامه انتخاب کنید: «کلاسیک» (سرباز و شاه هر بار یک خانه حرکت میکنند و میگیرند؛ سربازها فقط رو به جلو میگیرند) و «شاههای پرنده» (شاه در قطر هر تعداد خانهٔ خالی را میپیماید، سربازها به عقب هم میگیرند و باید بیشترین تعداد مهره را گرفت). در هر دو، گرفتن اجباری است و میتوان پرشها را زنجیره کرد. در دنیا انواع زیادی چکرز هست، پس اگر با آییننامهٔ دیگری بازی میکنید، تفاوتها را بررسی کنید.
آنچه در عمل بیشترین سود را دارد:
- مرکز را کنترل کنید. مهرههای مرکزی حرکتهای بیشتری دارند و از بقیه پشتیبانی میکنند؛ مهرههای کناره راه خروج کمی دارند.
- ردیف عقب را تا جای ممکن نگه دارید: جلوی تاجگذاری آسان حریف را میگیرد.
- گروهی جلو بروید، با مهرههایی که همدیگر را پوشش بدهند: مهرهٔ تنها و جلورفته معمولاً گرفته میشود.
- گرفتن اجباری را به نفع خودتان به کار ببرید: دادن یک مهره میتواند حریف را مجبور به پریدن کند و او را در معرض گرفتن دوتایی شما قرار دهد.
- اگر در تعداد مهره جلو هستید، مهره عوض کنید (یکیبهیکی معاوضه پیشنهاد دهید): هرچه مهرهٔ کمتری بماند، برتری بیشتر وزن دارد.
تاجگذاری بازی را عوض میکند، بهخصوص با شاههای پرنده که در آن یک شاه میتواند بر صفحهٔ تقریباً خالی مسلط شود. پیش از حمله بشمارید حریف چند حرکت دارد: کسی که حرکت مجاز نداشته باشد میبازد.
نیم: راهبرد دقیق
نیم بازیای است که نظریه همهچیزش را حل میکند. چند دسته سنگ هست؛ در هر نوبت هر تعداد سنگ را از فقط یک دسته برمیدارید (دستکم یکی). در نسخهٔ کلاسیک کسی که آخرین را بردارد برنده است. در ابزار، روی یک سنگ میزنید و آن سنگ و همهٔ سنگهای سمت راستش در همان دسته انتخاب میشوند.
کلید کار مجموع نیم است: اندازهٔ دستهها را به دودویی تبدیل میکنید و هر ستون را بدون انتقال جمع میکنید (معادل عملیات XOR). اگر نتیجه 0 باشد، کسی که باید حرکت کند در وضعیت بازنده است (اگر حریف درست بازی کند)؛ اگر غیر از 0 باشد، حرکتی هست که آن را به 0 میرساند و همان حرکت برنده است.
| دسته | سنگها | دودویی |
|---|---|---|
| 1 | 3 | 011 |
| 2 | 4 | 100 |
| 3 | 5 | 101 |
| مجموع نیم (XOR) | 2 | 010 |
مثال حلشده با دستههای 3، 4 و 5. ستون چپ (چهارتاییها): دو تا یک داریم (در 4 و 5)، مجموع زوج است و 0 میشود. ستون وسط (دوتاییها): یک «یک» داریم (در 3)، مجموع فرد است و 1 میشود. ستون راست (یکیها): دو تا یک داریم (در 3 و 5) و 0 میشود. مجموع نیم 010 یعنی 2 است. چون 0 نیست، کسی که حرکت میکند میبرد.
برای پیدا کردن حرکت، دستهای را بجویید که با XOR گرفتن آن با 2 مقدارش کمتر شود. 3 XOR 2 = 1 (کمتر از 3): به درد میخورد. 4 XOR 2 = 6 و 5 XOR 2 = 7 بیشترند و جواب نمیدهند. پس باید 2 سنگ از دستهٔ 3 بردارید و آن را روی 1 بگذارید. وضعیت میشود 1-4-5: 1 XOR 4 XOR 5 = 0 و حریف در وضعیت بازنده است.
در هر نوبت با همین روش ادامه بدهید. اگر حریف دستهٔ 4 را کامل بردارد (1-0-5 میماند)، مجموع 4 است؛ دستهٔ 5 XOR 4 = 1 است، پس 4 سنگ از آن دسته برمیدارید و 1-0-1 میماند که مجموعش 0 است.
نیم مزیر: وقتی کسی که آخرین را بردارد میبازد
در «چه کسی برنده است» میتوانید نسخهای را انتخاب کنید که در آن کسی که آخرین سنگ را بردارد بازنده است. راهبرد تقریباً همان است: مثل حالت کلاسیک با مجموع نیم بازی میکنید، تا وقتی که حرکت شما فقط دستههای تکسنگی یا هیچ دستهای باقی بگذارد. در آن لحظه عوض کنید: تعداد فردی دستهٔ تکسنگی بگذارید تا حریف آخرین را بردارد.
مثلاً با دستههای 1 و 3 در مزیر، 3 سنگ دستهٔ دوم را برمیدارید: فقط یک دستهٔ تکسنگی میماند و حریف مجبور است آن را بردارد و ببازد. با 3-4-5 هم بازیکن اول میبرد، چون چند دسته با بیش از یک سنگ هست: مثل کلاسیک بازی میشود و حرکت اول همان است.
گوموکو: تهدیدهای باز و دوگانه
در گوموکو (نسخهٔ آزاد، صفحههای 9×9، 13×13 یا 15×15) برنده کسی است که پنج مهره یا بیشتر را در یک ردیف بچیند. اولین بازیکن، یعنی سیاهها، برتری قابلتوجهی دارد: ثابت شده که در صفحهٔ 15×15 بدون محدودیت، سیاهها با بازی کامل میتوانند ببرند. پس اگر با سفید بازی میکنید، دفاع دقیق اولویت اول است.
واژگانی که باید مسلط شوید:
- سهتایی باز: سه مهرهٔ پشتسرهم که هر دو سرشان خالی است. اگر جلویش را نگیرید، حریف آن را به چهارتایی باز تبدیل میکند.
- چهارتایی ساده: چهار مهره که فقط یک سرشان خالی است. تهدید میکند در حرکت بعد ببرد، پس باید بست.
- چهارتایی باز: چهار مهره که هر دو سرشان خالی است. نمیتوان جلویش را گرفت: برد قطعی است.
- تهدید دوگانه: حرکتی که همزمان دو تهدید میسازد (مثلاً یک چهارتایی و یک سهتایی باز، یا دو سهتایی باز). حریف فقط یکی را میتواند متوقف کند.
نقشهٔ حمله این است که با چهارتاییهای ساده حریف را مجبور کنید (که بستن را الزامی میکنند) تا تهدید دوگانه بسازید. در دفاع، سهتاییهای باز را همان لحظه که پیدا شدند ببندید و این کار را با مهرهای بکنید که برای خط خودتان هم به درد بخورد. در گوشی، صفحهٔ 9×9 یا 13×13 بهتر است چون تقاطعهای بزرگتری برای لمس دارد.
کانکت 4 و تمرین در برابر کامپیوتر
کانکت 4 از همان منطق تهدیدهای دوگانه پیروی میکند: بازیکن اول، با بازی کامل، همیشه میتواند ببرد و بهتر است از ستون وسط شروع کند. ایدهٔ خوب ساختن دو تهدید روی هم است، یعنی خانهای که خط شما را کامل میکند و خانهٔ درست بالای آن، چون حریف نمیتواند هر دو را ببندد.
برای بهتر شدن در هر کدام از این بازیها، در برابر کامپیوتر بازی کنید؛ از آسانترین سطح شروع کنید و وقتی چند بار پشتسرهم بردید بالاتر بروید. نوبت شروع را عوض کنید تا هر دو طرف را یاد بگیرید. وقتی باختید، از «بازگرداندن حرکت» برای برگشت به حرکت قبل استفاده کنید و ببینید با حرکت دیگر چه میشد؛ در بازی با کامپیوتر هم حرکت شما و هم حرکت او را برمیگرداند. امتیازها و تنظیمات فقط در مرورگر شما ذخیره میشوند.
پرسشهای متداول
آیا همیشه میشود در دوز برد؟
نه. در صفحهٔ 3×3، با بازی کامل هر دو طرف، همیشه مساوی است. اما میتوانید هرگز نبازید و از اشتباه حریف، بهخصوص با حملهٔ دوگانه، استفاده کنید.
بهترین حرکت اول در دوز کدام است؟
مرکز یا یک گوشه؛ هر دو دستکم مساوی را تضمین میکنند. گوشه فرصت اشتباه بیشتری به حریف میدهد، چون فقط یک پاسخ (مرکز) از باخت جلوگیری میکند.
مجموع نیم چیست؟
نتیجهٔ جمع دودویی اندازهٔ دستهها بدون انتقال است (عملیات XOR). اگر 0 باشد، بازیکنی که باید حرکت کند در وضعیت بازنده است؛ اگر 0 نباشد، حرکتی هست که آن را به 0 میرساند.
تفاوت چکرز کلاسیک با شاههای پرنده چیست؟
در کلاسیک، سرباز و شاه هر بار یک خانه حرکت میکنند و میگیرند. با شاههای پرنده، شاه در قطر هر فاصلهای را میپیماید، سربازها به عقب هم میگیرند و باید بیشترین تعداد مهره را گرفت.
چرا در گوموکو سیاهها برتری دارند؟
چون اول حرکت میکنند و میتوانند زودتر تهدید بسازند. در نسخهٔ آزاد، بدون محدودیت برای سیاه، این برتری آنقدر بزرگ است که در صفحهٔ 15×15 با بازی کامل برنده میشوند.