Co znaczy, że gra jest rozwiązana
Gra jest rozwiązana, gdy znany jest wynik, jaki uzyskuje się, jeśli obaj gracze grają idealnie od pozycji początkowej. Są trzy zwykłe stopnie. W rozwiązaniu „ultrasłabym” wiadomo tylko, kto wygrywa lub czy jest remis, bez znajomości strategii. W „słabym” znana jest dodatkowo strategia gwarantująca ten wynik od początku. W „silnym” znany jest najlepszy wynik z każdej możliwej pozycji.
W przypadku Cztery w rzędzie na klasycznej planszy 7 kolumn na 6 wierszy wynik jest jasny: przy idealnej grze wygrywa gracz, który zaczyna. Nie znaczy to, że zawsze wygrywa w praktyce, bo aby tego dokonać, musi w każdej kolejce trafić we właściwy ruch, a partie między ludźmi są pełne błędów.
Kto to rozwiązał i kiedy
W tej historii są dwaj bohaterowie, którzy doszli do tego samego wniosku niezależnie w październiku 1988 roku. Pierwszy był James Dow Allen, który ogłosił swoje rozwiązanie 1 października 1988 roku w wiadomości do grupy dyskusyjnej rec.games.programmer. Piętnaście dni później, 16 października, holenderski badacz Victor Allis przedstawił własne rozwiązanie, opisane w pracy „A Knowledge-based Approach of Connect-Four” na Vrije Universiteit.
Metoda Allisa była „oparta na wiedzy”: zamiast sprawdzać wszystkie pozycje, sformułował reguły strategiczne, na przykład które pola warto kontrolować i które zagrożenia się liczą, i połączył je z przeszukiwaniem, aby udowodnić, że pierwszy gracz może wymusić zwycięstwo. Później ten sam wynik uzyskano siłą brutalną, z bazami danych pozycji i potężnymi komputerami; programista John Tromp zbudował na przykład bazę wszystkich pozycji z 8 krążkami, która posłużyła za punkt wyjścia. Obie drogi się zgadzają.
Klucz do otwarcia: kolumna środkowa
Nie każdy pierwszy ruch wystarczy. Wynik zależy od kolumny, w której zaczyna pierwszy gracz:
| Pierwszy ruch | Wynik przy idealnej grze |
|---|---|
| Kolumna środkowa (4.) | Wygrywa zaczynający |
| Kolumny sąsiadujące ze środkiem (3. i 5.) | Remis |
| Kolumny zewnętrzne (1, 2, 6 i 7) | Wygrywa drugi gracz |
Co w praktyce znaczy „wygrywa zaczynający”
To, że teoria mówi, iż wygrywa pierwszy, niczego Ci nie zapewnia, jeśli rywal gra dobrze: przewaga jest realna, ale wymaga precyzji. Mimo to zaczynanie daje dwie konkretne rzeczy. Pierwsza to inicjatywa: ruszasz pierwszy, a rywal zwykle musi odpowiadać na Twoje zagrożenia. Druga to parzystość, bardzo rozpowszechniona wśród graczy reguła praktyczna: ponieważ plansza ma 6 wierszy, liczbę parzystą, i gra się na zmianę, pola w wierszach nieparzystych (1., 3. i 5., licząc od dołu) zwykle zostają dla tego, kto zaczął, a pola w wierszach parzystych dla drugiego. Dlatego zagrożenie w wierszu nieparzystym zwykle jest cenniejsze dla pierwszego gracza.
Dlaczego środek jest tak wartościowy
Krążki w środkowej kolumnie uczestniczą w większej liczbie możliwych linii niż krążki w jakiejkolwiek innej kolumnie. Ze środka można ułożyć cztery w linii poziomo, pionowo i na obu przekątnych w wielu różnych kombinacjach; krążek na brzegu przydaje się prawie tylko w jednym lub dwóch kierunkach. Dlatego silne programy układają ruchy od środka na zewnątrz i dlatego księgi otwarć zaczynają od kolumny 4.
Dla Ciebie praktyczna zasada jest prosta: gdy nie masz wyraźnie lepszego ruchu, wybierz kolumnę bliską środka. A jeśli rywal pierwszy zajmie środek, nie rozpaczaj: sąsiednie kolumny nadal są bardzo dobre.
Wskazówki, jak wygrywać częściej z ludźmi
- Jeśli zaczynasz, otwórz w środkowej kolumnie. To jedyne otwarcie, które przy idealnej grze wygrywa.
- Szukaj podwójnych zagrożeń: dwóch linii po trzy z dostępnym polem zamykającym jednocześnie. Rywal może zablokować tylko jedno. To najczęstszy sposób wygrywania z ludźmi.
- Myśl o zagrożeniach „w powietrzu”: linii po trzy, której końcowe pole jeszcze nie jest osiągalne, bo brakuje krążka pod spodem. Jeśli to pole jest w wierszu korzystnym dla Ciebie ze względu na parzystość, rywal prędzej czy później musi zagrać pod nim i Ci je oddać.
- Zanim upuścisz krążek, zobacz, które pole zostaje wolne tuż nad nim. Jeśli podarujesz rywalowi pole, którym zamknie linię, przegrałeś.
- Blokuj otwarte z obu stron linie po trzy, zanim powstaną: to pewna porażka. Wyprzedzaj o jedną kolejkę.
- W końcówce liczy się, komu skończą się bezpieczne ruchy: dbaj o kolumny, w które nadal możesz grać bez ryzyka.
- Jeśli jesteś drugi, dąż do pól w wierszach parzystych i spokojnie blokuj każde zagrożenie w wierszach nieparzystych: to Twoja najlepsza droga do remisu lub do błędu rywala.
Czyli komputer nie może przegrać?
Program, który grałby idealnie od początku i zaczynał pierwszy, nigdy by nie przegrał, ale to twierdzenie o teoretycznym rozwiązaniu gry, a nie o dowolnym programie. Rozwiązanie całej partii od pozycji początkowej wymaga ogromnych obliczeń, a w przeglądarce, z zaledwie półtorej sekundy na ruch, to się nie udaje.
Dlatego poziom „Niepokonany” w naszej grze Cztery w rzędzie przedstawiamy takim, jaki jest: najsilniejszym poziomem. Używa przeszukiwania alfa-beta z iteracyjnym pogłębianiem, tablicy zapamiętującej już widziane pozycje, kolejności kolumn zaczynającej od środka i bardzo krótkiej księgi otwarć. Analizuje wiele ruchów naprzód i prawie nie przepuszcza błędów, ale nie obiecujemy, że nie da się go pokonać. Jeśli Ci się uda, wygrałeś naprawdę.
Jak ćwiczyć
Dobry sposób na poprawę to gra z komputerem na poziomie Trudnym, a potem z Niepokonanym, na zmianę z tym, kto zaczyna. Gdy przegrasz, przejrzyj partię i ustal, w której kolejce pojawiło się podwójne zagrożenie: prawie zawsze można je wyśledzić do spokojnego wcześniejszego ruchu. Warto też wypróbować warianty, jak większa plansza lub tryb PopOut, które zmuszają do myślenia w inny sposób i trenują wizję planszy.
Najczęstsze pytania
Kto udowodnił, że Cztery w rzędzie jest rozwiązane?
James Dow Allen ogłosił to 1 października 1988 roku, a niezależnie od niego Victor Allis przedstawił swoje rozwiązanie 16 października 1988 roku. Potem pojawiły się potwierdzenia siłą brutalną.
Kto wygrywa w Cztery w rzędzie przy idealnej grze?
Gracz, który zaczyna, o ile jego pierwszy krążek trafi do środkowej kolumny klasycznej planszy 7×6. Jeśli zacznie w kolumnie sąsiadującej ze środkiem, partia jest teoretycznym remisem, a jeśli w jednej z czterech kolumn brzegowych, wygrywa drugi gracz.
Czy to znaczy, że zaczynający zawsze wygrywa?
Nie. To wynik, jeśli nikt nie popełnia błędów. W praktyce trzeba trafiać w każdej kolejce, a ludzie się mylą. Zaczynanie to przewaga, nie gwarancja.
Czy inne rozmiary planszy też są rozwiązane?
Wiele tak, ale wynik zmienia się z rozmiarem. Na przykład John Tromp podał, że plansza 8×8 to zwycięstwo drugiego gracza. Ten poradnik dotyczy tylko klasycznej planszy 7 kolumn na 6 wierszy.
Czy poziom Niepokonany nigdy nie przegrywa?
Nie obiecujemy tego. To najsilniejszy poziom, jaki oferujemy, z głębokim przeszukiwaniem i dużą ilością obliczeń na ruch, ale nie rozwiązuje całej partii w dostępnym czasie. Jest tylko na klasycznej planszy 7×6.
Ile pozycji ma Cztery w rzędzie?
Naliczono 4 531 985 219 092 legalnych pozycji na planszy 7×6, a liczbę niezależnie potwierdzili w 2008 roku Stefan Edelkamp i Peter Kissmann.